Thị trường căn hộ tại Canada đang chứng kiến một cuộc sụt giảm mạnh mẽ, đẩy nhiều người mua nhà sơ chế (pre-construction) vào tình cảnh mất trắng tiền đặt cọc và đối mặt với nguy cơ phá sản do không thể bù đắp khoảng trống tài chính khi nhận bàn giao.
Khủng hảng thẩm định giá và "khoảng trống" 120.000 CAD
Câu chuyện của Ami Maknoon, một người mua căn hộ tại Toronto từ năm 2018, là ví dụ điển hình cho tình trạng này:
Giá trị hợp đồng (2018): 650.000 CAD (Đặt cọc 20% tương đương 130.000 CAD, nợ lại 520.000 CAD).
Giá trị thẩm định hiện tại: Chỉ còn 500.000 CAD.
Hạn mức vay thực tế: Ngân hàng chỉ cho vay 80% giá trị mới, tức 400.000 CAD.
Hệ quả: Người mua phải tự tìm thêm 120.000 CAD tiền mặt để thanh toán cho chủ đầu tư mới có thể nhận nhà.
Nhiều chuyên gia nhận định đây là "một cơn bão hoàn hảo" khi nền kinh tế chậm lại và tăng trưởng dân số chững lại, khiến giá căn hộ tại Toronto rơi về mức thời kỳ đại dịch, giảm khoảng 25% so với mức đỉnh cách đây 4 năm.
Ý kiến từ các chuyên gia pháp lý và tài chính
Các luật sư và môi giới thế chấp cho biết họ nhận được từ 1 đến 2 cuộc gọi mỗi ngày từ những khách hàng đang bế tắc.
"Tôi đã làm luật sư bất động sản gần 50 năm và chưa từng thấy điều gì tương tự. Thông thường bất động sản sẽ tốt lên nếu bạn nắm giữ nó, nhưng lần này mọi thứ hoàn toàn khác," luật sư Perry Ehrlich (Vancouver) chia sẻ.
Các giải pháp ít ỏi dành cho người mua:
Huy động thêm tiền từ người thân hoặc rút quỹ hưu trí (RRSP).
Thương lượng với chủ đầu tư để giảm giá, xin vay trực tiếp từ chủ đầu tư (vendor take-back mortgage) hoặc đổi sang căn hộ nhỏ hơn.
Chuyển nhượng hợp đồng (assignment) cho người khác.
Chấp nhận mất tiền cọc, mặc định vi phạm hợp đồng và đối mặt với kiện tụng.
Nộp đơn phá sản cá nhân nếu giá trị tài sản ròng rơi vào mức âm.
Đề xuất sự can thiệp của Chính phủ
Trong khi nhiều người mua kêu gọi chính phủ hỗ trợ, một sáng kiến hợp tác công - tư vừa được triển khai:
Quỹ 1,3 tỷ CAD: High Art Capital và Building Ontario Fund (BOF) đã lập quỹ để mua lại các căn hộ tồn kho tại Vùng Toronto (GTA).
Mục tiêu: Chuyển đổi các căn hộ không bán được thành nhà ở cho thuê dài hạn với giá cả phải chải.
Phạm vi: Đây không phải là một gói cứu trợ hay trợ cấp thuế, mà là một quy trình mua lại cạnh tranh theo các tiêu chí về vị trí và chất lượng.
Mặc dù giải pháp này được kỳ vọng sẽ giúp ổn định thị trường, nhưng đối với những người mua cá nhân như Maknoon, việc mất đi toàn bộ số tiền tiết kiệm cả đời để đặt cọc vẫn là một "thảm họa" đang hiện hữu.
