Một báo cáo chấn động từ Hiệp hội Bất động sản Ontario (OREA) vừa bóc tách một thực trạng nhức nhối: Giá nhà không chỉ tăng do thị trường, mà còn bị thổi phồng bởi hệ thống phí phát triển đô thị thiếu minh bạch. Trong bối cảnh lãi suất vẫn là gánh nặng, các khoản phí của chính phủ đang trở thành giọt nước tràn ly đối với khả năng chi trả của người dân.
Phí phát triển: Kẻ ăn bám thầm lặng trong giá nhà
Theo kết quả khảo sát từ Abacus Data, có tới 62% người dân Ontario khẳng định các loại thuế và phí chính phủ đang tác động trực tiếp đến khả năng sở hữu nhà của họ. Tâm điểm của sự chỉ trích đổ dồn vào Phí phát triển đô thị (MDC) – loại phí mà theo nguyên tắc là để xây dựng hạ tầng, nhưng thực tế đang bị coi là gánh nặng bất công.
Số liệu từ Tổng công ty Thế chấp và Nhà ở Canada (CMHC) cho thấy một thực tế đáng giật mình:
Tại Toronto: Phí phát triển chiếm từ 8% đến 16% giá trị một căn hộ chung cư mới.
Đối với nhà riêng lẻ: Loại phí này có thể chiếm tới 9% tổng giá trị tài sản.
Hơn 70% người được hỏi bày tỏ sự lo ngại sâu sắc rằng các đô thị đang biến người mua nhà thành "cây rút tiền" để bù đắp ngân sách cho những mục đích không rõ ràng.
Khủng hoảng niềm tin vào sự minh bạch
Vấn đề không chỉ nằm ở số tiền, mà là ở cách quản lý. Cuộc khảo sát của OREA đã phơi bày một cuộc khủng hoảng niềm tin trầm trọng giữa người dân và chính quyền đô thị:
Chỉ 26% người dân tin rằng doanh thu từ phí phát triển được sử dụng đúng mục đích.
Chỉ 22% cho rằng các thành phố công khai minh bạch cách chi tiêu số tiền này.
Bà Kim Fairley, Chủ tịch đắc cử của OREA, nhấn mạnh: "Người dân Ontario yêu cầu sự minh bạch. Các thành phố cần phải báo cáo chi tiết cách sử dụng nguồn thu MDC và thậm chí phải sử dụng số dư thặng dư để giảm bớt các áp lực tài chính khác cho người dân, chẳng hạn như thuế bất động sản."
Lời hứa treo và những giải pháp từ giới chuyên gia
Vào cuối năm 2025, Bộ trưởng Nhà ở Liên bang Gregor Robertson đã gây thất vọng khi né tránh cam kết cắt giảm một nửa phí phát triển đô thị – một lời hứa chủ chốt trong chiến dịch tranh cử. Sự đình trệ này đang buộc các tổ chức như OREA và Hiệp hội Môi giới Bất động sản Ontario phải đưa ra những đề xuất quyết liệt hơn:
Cải tổ hạ tầng: Cho phép các tập đoàn dịch vụ đô thị tư nhân quản lý hệ thống nước thải để giảm áp lực ngân sách thành phố.
Xóa bỏ quy hoạch phân vùng loại trừ: Cho phép xây dựng đa dạng loại hình nhà ở trên cùng một diện tích để tối ưu hóa quỹ đất.
Chuyển đổi công năng: Đẩy mạnh biến các tòa nhà thương mại cũ dọc hành lang giao thông công cộng thành căn hộ ở.
Nhà ở tiền chế: Ủng hộ các giải pháp xây dựng nhanh và chi phí thấp.
Hệ lụy cho ngành tài chính thế chấp
Đối với các chuyên gia thế chấp, những khoản phí ẩn này tạo ra một "stress test" thứ hai cho khách hàng. Ngoài việc lo lắng về lãi suất, người mua nhà năm 2026 đang phải đối mặt với một hóa đơn khổng lồ ngay tại bàn ký kết hợp đồng — những chi phí mà họ không thể vay mượn và buộc phải có sẵn tiền mặt.
"Giấc mơ sở hữu nhà vẫn sống động, nhưng nó đang bị bóp nghẹt bởi các rào cản chính sách lỗi thời," bà Fairley kết luận. Nếu các nhà lãnh đạo không hành động để giảm chi phí xây dựng, cái giá phải trả không chỉ là tiền bạc, mà là sự ổn định xã hội của cả một thế hệ trẻ tại Ontario.
Trận chiến về khả năng chi trả nhà ở tại Ontario năm 2026 đã chuyển từ thị trường tự do sang các văn phòng hội đồng thành phố. Sự minh bạch về phí phát triển sẽ là chìa khóa để mở khóa thị trường trong những tháng tới.
