Liệu có cần một cuộc đại tu để thúc đẩy khả năng cạnh tranh?

Các nhà lãnh đạo doanh nghiệp và các nhà kinh tế học Canada đang lên tiếng cảnh báo về khả năng cạnh tranh đang suy giảm của đất nước, cho rằng nhiều năm đầu tư dưới mức cùng với gánh nặng thuế và quy định ngày càng tăng đã khiến các công ty Canada phải vật lộn để theo kịp các đối thủ toàn cầu.

Mặc dù chính phủ gần đây có các sáng kiến thúc đẩy nhà ở giá cả phải chăng và cơ sở hạ tầng, các chuyên gia nói rằng những vấn đề cốt lõi kìm hãm năng suất vẫn chưa được giải quyết.

Bà Beata Caranci, Phó chủ tịch cấp cao kiêm Kinh tế trưởng tại TD Bank, cho biết: “Khả năng cạnh tranh là một yếu tố cần thiết cho sự thành công trên toàn bộ các tác nhân kinh tế—một lực lượng lao động cạnh tranh cần có các nhà tuyển dụng cạnh tranh. Điều này không thể xảy ra nếu thiếu một hệ thống cơ sở hạ tầng, quy định và thuế mang tính cạnh tranh để hỗ trợ tăng trưởng.”

Ông Francis Fong, Giám đốc điều hành và Kinh tế sư cấp cao tại TD, đồng tình, lưu ý rằng “những nỗ lực cải cách thuế và quy định trong quá khứ đã không làm giảm đáng kể gánh nặng tuân thủ và thúc đẩy động lực kinh tế và kinh doanh—một điều bắt buộc để giải quyết nghiêm túc các nguyên nhân gốc rễ của năng suất lao động đang suy yếu của Canada.”

Đầu tư trên mỗi công nhân ở Canada hiện xếp gần cuối trong số các quốc gia thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), và khoảng cách với Hoa Kỳ đã nới rộng đáng kể kể từ năm 2010.

Theo TD Economics, sự gia tăng vốn đầu tư (capital deepening) của Canada chưa bao giờ phục hồi sau sự sụp đổ giá dầu năm 2014 và đã trì trệ kể từ năm 2019. Bà Caranci nói: “Đầu tư không đủ đã hạn chế khả năng mở rộng quy mô và cạnh tranh toàn cầu của các công ty Canada.”

Các nhà lãnh đạo doanh nghiệp liên tục trích dẫn tuân thủ thuế và quy định là hai trong số những rào cản lớn nhất đối với đầu tư.

Thuế: Khảo sát gần đây của KPMG cho thấy 58% giám đốc điều hành xác định cải cách thuế toàn diện là ưu tiên hàng đầu để cải thiện khả năng cạnh tranh. Tuy nhiên, lần cải cách thuế lớn gần nhất ở Canada là từ những năm 1960.

Quy định: Bộ luật thuế hiện đã dài 3.690 trang, và môi trường quy định phức tạp đến mức một nghiên cứu của Transport Canada-KPMG đã ghi nhận 305.500 quy định áp dụng cho ngành công nghiệp—tăng 36,6% kể từ năm 2006.

OECD xếp Canada thứ 26/38 về quy định thị trường sản phẩm, do những sai lệch từ sở hữu công cộng và rào cản đối với đầu tư nước ngoài.

Các vấn đề rộng hơn làm phức tạp thêm thách thức: thị trường Canada nhỏ, phân tán về mặt địa lý, rào cản thương mại nội bộ và khả năng thương mại hóa R&D yếu kém.

Các chuyên gia lập luận rằng con đường phía trước đòi hỏi một cách tiếp cận toàn diện: mở rộng cơ sở thuế, giảm tỷ lệ thuế theo luật định và nhắm mục tiêu đánh giá quy định vào các quy tắc áp đặt chi phí thực tế lên doanh nghiệp.

Bà Caranci kết luận: “Canada cần phải xử lý sự sụt giảm đầu tư kinh doanh với cùng sự khẩn cấp mà họ xử lý các cuộc khủng hoảng khác và giải quyết tất cả các yếu tố đóng góp.”

Canadian Mortgage Professional.