Mặc dù giá dầu leo thang do xung đột tại Trung Đông đang đẩy dự báo lạm phát tổng thể tại Canada và Mỹ lên cao, các chuyên gia kinh tế tại RBC nhận định kịch bản lạm phát diện rộng như năm 2022 khó có thể lặp lại trong năm nay.

Trong bản cập nhật dự báo tháng 4 công bố vào thứ Hai, RBC Economics đã điều chỉnh tăng dự báo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tổng thể cho cả hai quốc gia. Tuy nhiên, các dự báo về lạm phát lõi, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và tỷ lệ thất nghiệp về cơ bản vẫn giữ nguyên so với tháng 3.

Tại Canada: Lạm phát tổng thể dự kiến đạt đỉnh 3% vào quý 2 (tăng từ mức 2,2% của quý 1), sau đó giảm xuống 2,4% vào cuối năm.

Tại Mỹ: Mức đỉnh được dự báo là 3,7% trong quý 2 (tăng từ 2,7% của quý 1) và giảm về 3% vào cuối năm.

Một cú sốc tập trung và khác biệt

Báo cáo do kinh tế trưởng Claire Fan thực hiện đã so sánh sự gián đoạn năng lượng hiện nay với đợt tăng giá hàng hóa sau khi xung đột Nga-Ukraine bùng nổ năm 2022. Tuy nhiên, RBC chỉ ra những điểm khác biệt cốt lõi khiến cú sốc lần này ít nghiêm trọng hơn:

Tập trung vào dầu mỏ: Thay vì lan tỏa ra nhiều loại hàng hóa và phân bón như năm 2022, sự gián đoạn hiện nay chủ yếu khu trú ở mặt hàng dầu.

Tình trạng nguồn cung: Năm 2022, dầu của Nga bị trừng phạt nhưng đã được chuyển hướng sang thị trường châu Á, giúp tổng nguồn cung toàn cầu vẫn tăng thêm 3,7 triệu thùng/ngày. Hiện nay, việc đóng cửa Eo biển Hormuz đã khiến sản lượng dầu tại Trung Đông bị đình trệ khoảng 7,5 triệu thùng/ngày trong tháng 3 và có thể lên tới 9,1 triệu thùng/ngày trong tháng 4.

Chuỗi cung ứng có khả năng phục hồi tốt hơn

Một yếu tố then chốt khác giúp kiềm chế lạm phát là tình trạng của chuỗi cung ứng toàn cầu. Khác với cuối năm 2021 khi chi phí container tăng gấp 5 lần do phong tỏa đại dịch, hiện nay hầu hết các tuyến hàng hải lớn không bị ảnh hưởng trực tiếp. Tác động chủ yếu chỉ giới hạn ở chi phí tàu dầu và vận tải gần Vịnh Ba Tư. RBC khẳng định "ít có bằng chứng" cho thấy sự đứt gãy chuỗi cung ứng trên diện rộng như giai đoạn 2021–2022.

Phản ứng từ các Ngân hàng Trung ương

Sau khi Ngân hàng Trung ương Canada (BoC) giữ nguyên lãi suất ở mức 2,25% vào tháng 3, RBC dự báo cả BoC và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ duy trì mức lãi suất hiện tại cho đến hết năm 2026.

Thống đốc BoC Tiff Macklem cho biết ngân hàng trung ương sẽ "bỏ qua" tác động tức thời từ việc giá năng lượng tăng. Tuy nhiên, ông cảnh báo sẽ thay đổi cách tiếp cận nếu lạm phát bắt đầu lan rộng và kéo dài, đồng thời nhấn mạnh rủi ro từ việc kỳ vọng lạm phát không ổn định có thể khiến giá cả leo thang trở nên thâm căn cố đế.

Thuế quan và thương mại

Báo cáo cũng ghi nhận những điều chỉnh quan trọng trong chính sách thương mại của Mỹ:

Thuế kim loại (Mục 232): Áp dụng hệ thống thuế theo tầng, giữ mức 50% đối với một số sản phẩm thép, nhôm, đồng và mức 25% đối với các sản phẩm phái sinh nhất định.

Thuế dược phẩm: Sẽ được áp dụng vào cuối mùa hè này nhưng miễn trừ đối với thuốc gốc (generic) — mặt hàng chiếm tới 79% lượng dược phẩm Mỹ nhập khẩu từ Canada trong hai năm qua.

Doanh thu thuế: Số thuế hải quan Mỹ thu được trong tháng 3 là 25,1 tỷ USD, giảm 12% so với tháng 2, cho thấy sự hạ nhiệt trong doanh thu từ thuế quan.