PARIS – Người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) vừa đưa ra cảnh báo đanh thép về một "cú sốc" năng lượng lớn nhất trong lịch sử, đe dọa thúc đẩy lạm phát và kéo dài kỷ nguyên lãi suất cao, gây áp lực trực tiếp lên người đi vay và thị trường nhà ở toàn cầu.
1. Cú sốc nguồn cung tồi tệ nhất lịch sử
Giám đốc điều hành IEA, ông Fatih Birol, nhận định việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz đã biến tình trạng khan hiếm nguồn cung trở thành đứt gãy nghiêm trọng nhất lịch sử thị trường dầu mỏ.
Quy mô đứt gãy: Eo biển Hormuz vốn là huyết mạch của 1/5 lượng dầu mỏ và khí hóa lỏng (LNG) toàn cầu. Ước tính có khoảng 12 triệu thùng/ngày đã bị mất khỏi thị trường do chiến tranh và lệnh phong tỏa.
Dự báo tháng 4: "Tháng tới (tháng 4) sẽ tồi tệ hơn nhiều so với tháng 3. Lượng dầu sụt giảm trong tháng 4 sẽ gấp đôi so với tháng 3," ông Birol nhấn mạnh.
Sản phẩm tinh chế: Tình trạng thiếu hụt nhiên liệu phản lực và dầu diesel đang hiện hữu rõ rệt tại Châu Á và dự kiến sẽ lan sang Châu Âu vào tháng 4 hoặc đầu tháng 5.
Ông Birol mô tả cuộc khủng hoảng này sâu sắc hơn cả các cú sốc dầu mỏ năm 1973, 1979 và đợt gián đoạn sau khi Nga tấn công Ukraine năm 2022. Không chỉ dầu mỏ, các mặt hàng như khí đốt, hóa dầu, phân bón và lưu huỳnh cũng bị ảnh hưởng nặng nề.
2. Phản ứng từ các quốc gia tiêu thụ năng lượng
Trước tình hình này, 32 quốc gia thành viên IEA đã đồng ý giải phóng mức kỷ lục 400 triệu thùng từ kho dự trữ khẩn cấp. Ông Birol cho biết IEA sẵn sàng đề xuất giải phóng thêm nếu cần thiết, nhưng thừa nhận những động thái này "chỉ giúp giảm bớt nỗi đau" chứ không thể giải quyết triệt để cuộc khủng hoảng.
3. Hệ lụy đối với lãi suất và thị trường thế chấp
Đối với các chuyên gia tài chính và người đi vay, câu chuyện năng lượng không còn là vấn đề vĩ mô xa vời mà đã trở thành nhân tố quyết định đường đi của lãi suất:
Lạm phát "dai dẳng": Giá năng lượng tăng cao bền vững có thể làm chậm quá trình hạ nhiệt lạm phát. Điều này dập tắt kỳ vọng về việc cắt giảm lãi suất sớm.
Lãi suất cao hơn và lâu hơn: Tại Canada, các nhà kinh tế dự báo lãi suất điều hành có thể sẽ giữ nguyên trong suốt năm 2026 ngay cả khi tăng trưởng kinh tế chậm lại. Lợi suất trái phiếu toàn cầu tăng cao do căng thẳng địa chính trị sẽ tiếp tục kìm giữ lãi suất thế chấp cố định ở mức cao.
Lời khuyên cho người đi vay: Các tổ chức cho vay và môi giới đang khuyến nghị khách hàng nên chuẩn bị cho kịch bản ít nhận được sự hỗ trợ về lãi suất khi gia hạn hợp đồng. Người mua nhà cần "stress-test" (kiểm tra sức chịu đựng) ngân sách của mình trước viễn cảnh chi phí vay vốn duy trì ở mức cao trong thời gian dài, thay vì mong đợi sự trở lại của kỷ nguyên tiền rẻ.
Kết luận: Rủi ro cung ứng địa chính trị đã tái xuất hiện với tư cách là động lực chính chi phối lộ trình lãi suất. Cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz không chỉ dừng lại ở giá xăng dầu mà đang trực tiếp định hình lại khả năng chi trả nhà ở của hàng triệu người dân.
Bản tin dựa trên báo cáo của Liezel Once, công bố ngày 01/04/2026.
