Một năm sau khi Washington khơi mào cuộc chiến thuế quan, một sự dịch chuyển địa chính trị âm thầm nhưng mạnh mẽ đang diễn ra trong lòng nền kinh tế Canada. Hơn một nửa số doanh nghiệp nhỏ tại đây không còn coi Mỹ là đối tác đáng tin cậy, tạo ra một làn sóng chấn động lan từ các công xưởng sản xuất đến thị trường tín dụng và nhà ở.

Đứt gãy niềm tin xuyên biên giới

Báo cáo mới nhất từ Liên đoàn Doanh nghiệp Độc lập Canada (CFIB) vẽ nên một bức tranh ảm đạm về mối quan hệ thương mại Bắc Mỹ. Theo khảo sát, 52% doanh nghiệp nhỏ đã mất niềm tin vào tính ổn định của thị trường Mỹ, trong khi 68% thừa nhận đang hứng chịu những tổn thất trực tiếp từ các lệnh áp thuế.

Đáng lo ngại hơn, tỷ lệ các doanh nghiệp cho biết mối quan hệ với khách hàng Mỹ bị rạn nứt đã vọt lên mức 75%, tăng mạnh so với con số 49% của cùng kỳ năm ngoái.

Ông Dan Kelly, Chủ tịch CFIB, nhấn mạnh: “Các chủ doanh nghiệp đang phải vận hành trong trạng thái chao đảo. Họ đối mặt với những thay đổi chính sách đột ngột, những lời đe dọa thuế quan có thể đảo chiều chỉ trong vài giờ. Trước thềm xem xét lại Hiệp định CUSMA, rủi ro đối với khu vực kinh tế tư nhân đang ở mức báo động.”

Nghịch lý cứu trợ: Doanh nghiệp siêu nhỏ bị bỏ rơi

Trong khi các tập đoàn lớn có đủ nguồn lực để thích nghi, các doanh nghiệp nhỏ nhất của Canada lại cảm thấy bị Chính phủ liên bang bỏ rơi. Số liệu của CFIB chỉ ra một lỗ hổng chính sách nghiêm trọng:

Tỷ lệ tiếp cận cực thấp: Chỉ chưa đầy 1% doanh nghiệp đăng ký Sáng kiến Phản ứng Thuế quan Khu vực.

Thiếu thông tin: 77% chủ doanh nghiệp thậm chí không biết đến sự tồn tại của các chương trình hỗ trợ.

Rào cản hành chính: Tại Quebec và B.C., các quy định về ngưỡng doanh thu và nhân viên tối thiểu đã loại trừ hầu hết các doanh nghiệp siêu nhỏ – nhóm vốn đang "đứt từng đoạn ruột" vì chi phí nguyên liệu đầu vào tăng cao.

Bà Corinne Pohlmann, Phó Chủ tịch điều hành CFIB, gay gắt: “Chương trình này được thiết kế kém hiệu quả đến mức khó tin. Nó gạt bỏ chính những đối tượng mà nó lẽ ra phải bảo vệ.”

Hệ lụy dây chuyền: Từ thép nhôm đến giá nhà 2026

Cuộc chiến thương mại không dừng lại ở biên giới; nó đang len lỏi vào từng viên gạch, thớ gỗ của ngành xây dựng Canada. Việc không tiếp cận được nguồn vốn cứu trợ buộc các doanh nghiệp phải chuyển chi phí thuế quan (đặc biệt là thép và nhôm) vào giá thành sản phẩm.

Điều này trực tiếp đẩy chi phí xây dựng và cải tạo nhà cửa lên cao, tạo ra một điểm nghẽn mới cho nguồn cung nhà ở. Các chuyên gia tài chính và thế chấp đang theo dõi sát sao biến số này, bởi thuế quan hiện được coi là "dấu hỏi lớn nhất" cho triển vọng nhà ở năm 2026.

Đầu tư đình trệ: Ma sát thương mại làm suy yếu niềm tin đầu tư kinh doanh và kìm hãm đà tăng trưởng việc làm.

Chi phí vật liệu: Thuế gỗ và kim loại leo thang khiến các nhà thầu khó duy trì giá bán hợp lý cho người mua nhà lần đầu.

Tiếng nói từ thực địa: Lời kêu gọi hành động

CFIB đang hối thúc Ottawa đưa ra các biện pháp khẩn cấp để cứu vãn khu vực doanh nghiệp nhỏ, bao gồm:

Giảm thuế suất: Hạ thuế suất doanh nghiệp nhỏ từ 9% xuống 6%.

Hoàn thuế trực tiếp: Thiết kế cơ chế hoàn trả đơn giản, không tính thuế cho các doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi thuế quan.

Bảo vệ CUSMA: Giữ nguyên các điều khoản cốt lõi của hiệp định thương mại để khôi phục sự ổn định cho chuỗi cung ứng.

“Chúng ta không thể để mặc những doanh nghiệp hiện có tự bơi giữa dòng xoáy thuế quan,” Michelle Auger, Giám đốc cạnh tranh thị trường của CFIB kết luận.

Năm 2026 không chỉ là một phép thử về ngoại giao cho Thủ tướng Carney, mà còn là bài kiểm tra về năng lực bảo vệ xương sống của nền kinh tế trước những cơn gió ngược từ phía Nam biên giới.