REGINA – Một cuộc xung đột kinh tế và lợi ích đang nổ ra tại vùng bình nguyên Canada, nơi dòng mù tạt biến đổi gen (GMO) mới của tập đoàn nông nghiệp BASF đang chuẩn bị tiến ra thị trường, đe dọa trực tiếp đến vị thế của ngành xuất khẩu mù tạt truyền thống trị giá 150 triệu USD mỗi năm.

1. Kỳ vọng cải thiện lợi nhuận từ công nghệ mới

Nhiều nông dân tại các vùng đất khô hạn của Saskatchewan, như ông Dallas Leduc, đang đặt kỳ vọng lớn vào dòng mù tạt GMO mới. Loại cây này được thiết kế để chịu nhiệt và khô hạn tốt hơn canola (hạt cải dầu), đồng thời sản sinh ra loại dầu tương tự canola.

Với những vùng đất khắc nghiệt nơi canola thường thất bại, hạt giống mới – được BASF gọi là InVigor Gold – được xem là "công cụ sinh tồn" để cải thiện biên lợi nhuận trên mỗi mẫu Anh.

2. Mối đe dọa đối với "Thương hiệu Dijon" toàn cầu

Ngược lại, những người trồng mù tạt truyền thống đang sống trong lo sợ. Canada hiện chiếm khoảng 50% nguồn cung mù tạt cho Pháp – quốc gia có tiêu chuẩn cực kỳ khắt khe về phi GMO (Non-GMO).

Giá trị xuất khẩu: Ngành mù tạt truyền thống đạt khoảng 150 triệu USD/năm. Dù nhỏ hơn so với 8,9 tỷ USD của canola, nhưng đây là nguồn sống của hàng trăm trang trại trong suốt 90 năm qua.

Rủi ro tạp nhiễm: Do mù tạt GMO và mù tạt truyền thống có vẻ ngoài gần như y hệt và cùng thuộc họ Brassica juncea, việc thụ phấn chéo thông qua gió hoặc côn trùng là điều khó tránh khỏi.

Phản ứng từ thị trường: Các nhà sản xuất mù tạt danh tiếng tại Pháp như Reine de Dijon khẳng định cam kết không sử dụng GMO. Một khi phát hiện dấu vết biến đổi gen, các hợp đồng xuất khẩu của Canada có thể bị hủy bỏ ngay lập tức.

3. Bài học đắt giá từ quá khứ

Cộng đồng nông dân Canada vẫn chưa quên tiền lệ về cây lanh (flax) vào năm 2009. Khi đó, chỉ cần một lượng nhỏ dấu vết của giống GMO "Triffid" được tìm thấy trong các sản phẩm thực phẩm tại Châu Âu, Canada đã mất hoàn toàn thị trường béo bở này và đến nay vẫn chưa thể phục hồi.

4. Hai quan điểm đối lập về sự giao thoa

Sự mâu thuẫn giữa hai nhóm lợi ích đang ngày càng gay gắt:

Phía Hiệp hội Mù tạt Saskatchewan (Sask Mustard): Khẳng định hai loại cây này "không thể cùng tồn tại" và đang nỗ lực vận động chính phủ Ottawa ngăn chặn việc đưa giống GMO vào Canada.

Phía BASF: Tin rằng 2 triệu mẫu Anh mù tạt-canola GMO có thể được trồng tại các vùng khô hạn của Canada và Mỹ với các biện pháp bảo vệ dòng chảy phấn hoa. BASF kỳ vọng sẽ được cấp phép thương mại hóa tại Mỹ vào năm tới và tại Canada vài năm sau đó.

5. Thách thức pháp lý và tương lai ngành nghề

Ông Norm Hall, Chủ tịch Sask Mustard, thừa nhận đây là một "cuộc chiến không cân sức" bởi BASF đang tuân thủ đúng các quy trình phát triển cây trồng thông thường. Đáng chú ý, các tác động thị trường hiện không được xem xét trong quy trình phê duyệt cây trồng tại Canada.

Nếu sự tạp nhiễm xảy ra, không chỉ các công ty xuất khẩu bị ảnh hưởng mà văn hóa ẩm thực thế giới cũng đứng trước nguy cơ mất đi nguồn nguyên liệu chất lượng cao từ Canada, khi nông dân có thể từ bỏ việc trồng mù tạt truyền thống để tránh rủi ro.

Bản tin tổng hợp dựa trên báo cáo của Reuters ngày 2 tháng 4 năm 2026.