Thủ tướng Mark Carney đã đến Trung Quốc trong chuyến thăm đầu tiên của một thủ tướng Canada trong gần một thập kỷ, đánh dấu một kỷ nguyên mới trong quan hệ ngoại giao.

Ông Carney nhận được lời mời đến Trung Quốc sau các cuộc hội đàm vào mùa thu năm 2025 với chủ tịch Trung Quốc bên lề Hội nghị thượng đỉnh ASEAN tại Hàn Quốc.

Bộ trưởng Ngoại giao Canada Anita Anand, người tham gia phái đoàn, gọi chuyến đi này là một cơ hội quan trọng để tìm kiếm các lĩnh vực hợp tác mới.

“Đây là một mối quan hệ phức tạp nhưng Thủ tướng Mark Carney đến đây để điều chỉnh lại mối quan hệ Canada-Trung Quốc,” bà Anand nói với các phóng viên tại Bắc Kinh hôm thứ Tư.

Trung Quốc là đối tác thương mại lớn thứ hai của Canada, với tổng kim ngạch thương mại song phương năm 2024 đạt 118 tỷ đô la. Cho đến gần đây, quan hệ giữa hai nước về cơ bản vẫn đóng băng. Trên thực tế, chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Canada được công bố năm 2022 đã mô tả Trung Quốc là “một cường quốc ngày càng gây rối”.

Khi được hỏi liệu ngôn ngữ đó có còn chính xác hay không, Bộ trưởng Ngoại giao cho rằng sự thay đổi đang đến gần.

“Đây là một chính phủ mới với một thủ tướng mới, một chính sách đối ngoại mới và một môi trường địa chính trị mới”, ông Anand nói. “Trong thời điểm kinh tế khó khăn này đối với đất nước chúng ta, việc đa dạng hóa các đối tác thương mại là điều cần thiết”.

Văn phòng Thủ tướng xem chuyến đi này là một bước đệm hướng tới một mối quan hệ ổn định hơn.

Quan hệ Canada-Trung Quốc xấu đi sau khi chính quyền Canada bắt giữ Giám đốc điều hành Huawei, bà Mạnh Ôn Châu, theo yêu cầu của Hoa Kỳ vào năm 2018. Để trả đũa, Trung Quốc đã bắt giữ hai công dân Canada là Michael Spavor và Michael Kovrig.

Chương trình nghị sự gồm những gì?

Trong chuyến thăm Bắc Kinh, Thủ tướng sẽ gặp gỡ các lãnh đạo doanh nghiệp và quan chức chính phủ, bao gồm Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội Nhân dân Trung Quốc Triệu Lệ Cơ và Thủ tướng Chính phủ Cộng hòa Nhân dân Trung Quốc Lý Khương. Ông cũng sẽ có cuộc gặp kín với Chủ tịch Tập Cận Bình vào thứ Sáu.

Giáo sư Gregory Chin của Đại học York cho biết giới lãnh đạo Trung Quốc nhận thức được mối quan hệ Canada-Mỹ đang bị thử thách và việc tăng cường thương mại với Canada có thể giúp ích cho nền kinh tế Trung Quốc.

“Họ nhận ra rằng quan hệ với Canada không tốt trong thập kỷ qua và điều đó không có lợi cho Trung Quốc”, Chin nói khi được hỏi lý do tại sao Chủ tịch Trung Quốc lại mời ông Carney.

Thuế quan của Trump đã thúc đẩy Canada và Trung Quốc tìm kiếm những cơ hội mới. Trong những tuần gần đây, Chủ tịch Trung Quốc đã tiếp đón các nhà lãnh đạo Ireland, Đức và Pháp tại Bắc Kinh. Trong khi đó, Canada đang tìm cách tăng gấp đôi xuất khẩu sang các nước không phải Mỹ trong vòng một thập kỷ.

Mục tiêu của ông Carney trong chuyến đi Trung Quốc, cũng như toàn bộ chuyến đi vòng quanh thế giới của ông, là tạo ra những cơ hội thương mại mới và khuyến khích các nhà lãnh đạo doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vốn vào Canada.

“Đây là cơ hội quan trọng để Canada thiết lập lại mối quan hệ với Trung Quốc vào thời điểm chúng ta rõ ràng đang phải đối phó với một nước Mỹ cứng rắn hơn nhiều, nơi mà lợi ích quốc gia của Canada cần phải được xem xét lại,” ông Chin nói.

Trong khi thương mại dự kiến sẽ là trọng tâm, nông nghiệp và năng lượng cũng sẽ được đưa ra thảo luận khi ông Carney và năm bộ trưởng tháp tùng gặp gỡ các nhà lãnh đạo chính phủ và doanh nghiệp. Vào thứ Năm, ông Carney dự kiến sẽ tham gia một lễ ký kết liên quan đến những gì mà các nguồn tin chỉ cho biết là năng lượng và khí hậu.

Thủ tướng cũng cho biết ông dự định sẽ làm rõ với giới lãnh đạo Trung Quốc rằng có những lĩnh vực, bao gồm trí tuệ nhân tạo và khoáng sản quan trọng, mà Canada không muốn hợp tác kinh doanh.

Ngành công nghiệp hạt cải dầu sẽ theo dõi sát sao khi họ chờ đợi tiến triển hướng tới việc dỡ bỏ các mức thuế khắc nghiệt của Trung Quốc. Vào tháng 3 năm 2025, Trung Quốc đã áp thuế 100% đối với dầu và bột hạt cải dầu. Sau đó, vào tháng 8, Trung Quốc đã công bố mức thuế sơ bộ 75,8% đối với hạt cải dầu nhập khẩu từ Canada. Họ cũng đã áp thuế đối với các sản phẩm nông nghiệp khác, bao gồm một số sản phẩm thịt lợn và cá của Canada.

Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của Hội đồng Canola Canada, ông Chris Davison, cho biết thuế quan của Trung Quốc đối với các sản phẩm canola đã loại bỏ canola của Canada khỏi thị trường Trung Quốc, vốn có giá trị khoảng 5 tỷ đô la vào năm 2024.

“Vì vậy, tác động rất đáng kể đang được cảm nhận xuyên suốt chuỗi giá trị hạt cải dầu, bắt đầu từ trang trại và trải qua quá trình xuất khẩu, chế biến, v.v.,” ông Davison nói.

Ông Davison cho rằng đây là những vấn đề chính trị cần giải pháp chính trị và ông hy vọng sẽ thấy sự chuyển biến trong những vấn đề này.

“Mục tiêu cuối cùng của chúng tôi là khôi phục quyền tiếp cận thị trường Trung Quốc, để có hoạt động thương mại suôn sẻ và dễ dự đoán hơn với thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của chúng tôi,” ông nói. “Chúng tôi đang tìm kiếm những dấu hiệu tiến bộ và giải pháp trên mặt trận đó.”

Các quan chức chính phủ phát biểu giấu tên trước chuyến đi cho biết, việc kỳ vọng có tiến triển là điều hợp lý, nhưng không phải là “việc xóa bỏ hoàn toàn thuế quan trong một chuyến thăm duy nhất”. Những quan chức này cũng cho biết nên kỳ vọng có tiến triển về những gì họ gọi là “những trở ngại thương mại” và thuế quan.

Vào thứ Bảy, thủ tướng sẽ rời Trung Quốc để thăm Qatar và sau đó đến Davos, Thụy Sĩ để tham dự Diễn đàn Kinh tế Thế giới.

CTV National News