Thủ tướng Mark Carney cho biết quan hệ của Canada với Trung Quốc đang ở một "bước ngoặt" sau cuộc gặp của ông với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Cuộc gặp do Trung Quốc chủ trì, diễn ra bên lề Hội nghị Thượng đỉnh Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tại Gyeongju, Hàn Quốc và kéo dài chỉ 39 phút.

Phát biểu ngắn gọn với các phóng viên sau cuộc gặp, ông Carney nói rằng cuộc gặp của ông với ông Tập "đã quá lâu rồi".

Ông Carney nói: “Đã tám năm kể từ khi một thủ tướng Canada gặp chủ tịch Trung Quốc. Giờ đây chúng ta đã có một bước ngoặt trong mối quan hệ. Một bước ngoặt tạo ra cơ hội cho các gia đình Canada, cho các doanh nghiệp Canada và người lao động Canada, đồng thời tạo ra một con đường để giải quyết các vấn đề hiện tại.”

Ông Carney bày tỏ sự hài lòng với kết quả cuộc gặp và cho biết ông đã chấp nhận lời mời thăm cấp nhà nước của Chủ tịch Tập sẽ diễn ra vào thời điểm thuận tiện cho cả hai bên.

Theo bản tóm tắt cuộc gặp từ Văn phòng Thủ tướng (PMO), hai nhà lãnh đạo đã chỉ đạo các quan chức của họ nhanh chóng giải quyết các vấn đề thương mại và những điều gây khó chịu còn tồn đọng.

"Họ đã thảo luận các giải pháp cho những vấn đề nhạy cảm tương ứng liên quan đến các mặt hàng như nông nghiệp và nông sản thực phẩm (ví dụ như hạt cải dầu canola), cũng như hải sản và xe điện," theo bản tóm tắt.

PMO cũng cho hay hai nhà lãnh đạo cũng thảo luận về một khuôn khổ để "làm sâu sắc hơn sự hợp tác trên nhiều lĩnh vực," từ năng lượng sạch và năng lượng truyền thống đến nông nghiệp, sản xuất, biến đổi khí hậu và tài chính quốc tế.

Chủ tịch Tập Cận Bình là người phát biểu trước, chúc mừng ông Carney trở thành thủ tướng và lưu ý rằng năm nay "đánh dấu kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao" giữa hai nước.

Bản dịch tiếng Anh các nhận xét của ông Tập cho thấy ông lưu ý rằng "quan hệ Trung Quốc-Canada đã đạt được đà phục hồi và phát triển tích cực, phục vụ lợi ích chung của hai nước chúng ta."

Các nhận xét công khai của Thủ tướng Carney cũng tương đồng với ông Tập:

Ông Carney nói thẳng với ông Tập: “Khoảng cách không phải là cách để giải quyết vấn đề. Đó không phải là cách để phục vụ người dân của chúng ta với sự tăng trưởng lấy con người làm trung tâm mà ngài đã ủng hộ. Sự hợp tác thực dụng và mang tính xây dựng mới là điều đó.”

Ông Carney cho biết hai quốc gia sẽ "thiết lập một con đường để nắm bắt nhiều cơ hội lớn giữa hai nước và cũng có một nền tảng cần thiết cho đối thoại nhằm giúp xây dựng một hệ thống quốc tế bền vững, toàn diện hơn."

Đây là lần thứ hai ông Carney gặp Chủ tịch Tập Cận Bình. Lần cuối cùng là vào năm 2016, khi Trung Quốc tổ chức Hội nghị thượng đỉnh G20. Vào thời điểm đó, ông Carney là Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh và Chủ tịch Hội đồng Ổn định Tài chính.

Trong các bình luận công khai và bản tóm tắt cuộc gặp của thủ tướng, có đề cập đến các vấn đề thương mại và những điều gây khó chịu, nhưng không có bất kỳ đề cập nào đến hồ sơ nhân quyền và can thiệp nước ngoài của Trung Quốc.

Quan hệ giữa Canada và Trung Quốc đã xấu đi đáng kể vào năm 2018 sau khi Canada bắt giữ giám đốc điều hành Huawei Mạnh Vãn Chu theo yêu cầu của Mỹ vì các cáo buộc gian lận ngân hàng.

Vài ngày sau, Trung Quốc đã riêng rẽ giam giữ hai công dân Canada là Michael Kovrig và Michael Spavor với cáo buộc gián điệp—những cáo buộc mà họ đã phủ nhận. Cả hai người đàn ông cuối cùng đã được trả tự do sau khi trải qua hơn 1.000 ngày trong một nhà tù Trung Quốc, không lâu sau khi bà Mạnh được trả tự do khỏi quản thúc tại gia.

Kể từ khi trở thành thủ tướng, ông Carney đã báo hiệu những nỗ lực nhằm làm sâu sắc hơn mối quan hệ với Trung Quốc trong một số lĩnh vực. Tháng trước, ông đã gặp Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường, quan chức cấp cao thứ hai của Trung Quốc, bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc. Bộ trưởng Ngoại giao Anita Anand cũng đã gặp gỡ các quan chức ở Trung Quốc vào đầu tháng này.

Lần cuối cùng có liên hệ chính thức giữa lãnh đạo Canada và Trung Quốc là vào tháng 12 năm 2017, khi Thủ tướng lúc bấy giờ là Justin Trudeau thăm Trung Quốc. Kể từ đó đã có những tương tác không chính thức khác, bao gồm trong cuộc họp G20 năm 2022, khi Chủ tịch Tập Cận Bình dồn ông Trudeau vào góc ở Bali, Indonesia, để quở trách ông vì đã tiết lộ chi tiết cuộc thảo luận của họ với truyền thông.

Bản tóm tắt do Bộ Ngoại giao Trung Quốc công bố cho biết: “Chủ tịch Tập nhấn mạnh rằng Trung Quốc và Canada nên phát triển một nhận thức khách quan và hợp lý về nhau, nhìn nhận nhau một cách đúng đắn, và thúc đẩy quan hệ song phương dựa trên lợi ích chung và dài hạn của cả hai nước.”

CTV National News