Thủ tướng Mark Carney cho biết chính phủ của ông đang nỗ lực mở rộng tiếp cận thị trường dầu mỏ ở châu Á khi Canada đối mặt với viễn cảnh dầu mỏ của Venezuela thay thế sản phẩm của Canada trên thị trường Mỹ.

Những phát biểu của ông được đưa ra sau khi Lãnh đạo đảng Bảo thủ Pierre Poilievre kêu gọi ông Carney “ngay lập tức phê duyệt đường ống dẫn dầu đến bờ biển Thái Bình Dương” trong một bức thư được chia sẻ trên mạng xã hội sáng thứ Ba.

Trong chuyến công du Paris để đàm phán về Ukraine hôm thứ Ba, ông Carney được hỏi liệu việc Tổng thống Mỹ Donald Trump thúc đẩy kiểm soát ngành công nghiệp dầu mỏ của Venezuela có làm tăng nhu cầu về một đường ống dẫn dầu đến bờ biển tây bắc của British Columbia hay không.

“Chúng tôi hoan nghênh triển vọng thịnh vượng hơn ở Venezuela. Nhưng chúng tôi cũng thấy được tính cạnh tranh của dầu mỏ Canada,” ông Carney nói.

“Và trong bối cảnh đó, một đường ống dẫn dầu và xuất khẩu sang châu Á, chúng ta có sản phẩm cạnh tranh, và chúng ta sẽ đa dạng hóa thị trường của mình, và đó là một trong những lý do tại sao chúng ta đã ký kết Biên bản ghi nhớ toàn diện với Alberta. Vì vậy, chúng ta sẽ nỗ lực hướng tới điều đó.”

Chính quyền Trump đã gây chấn động thế giới hôm thứ Bảy khi bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro trong một cuộc đột kích quân sự sau nhiều tháng không kích vào các tàu thuyền của Venezuela mà Washington cho là đang buôn lậu ma túy.

Ông Trump đã công khai tuyên bố kế hoạch nắm quyền kiểm soát ngành công nghiệp dầu mỏ của nước này và khuyến khích các công ty Mỹ vực dậy lĩnh vực này.

Ông Poilievre viết trong thư gửi ông Carney rằng động thái này của Mỹ đã “làm thay đổi cục diện năng lượng toàn cầu”.

Canada và các quốc gia dân chủ khác đã lên án Maduro sau các cuộc bầu cử năm 2018 và 2024, vốn bị coi là gian lận, và sau nhiều năm vi phạm nhân quyền.

Ông Poilievre viết rằng Canada đã đúng khi từ chối công nhận một chế độ bất hợp pháp và cho biết ông ủng hộ quyền của người dân Venezuela được lựa chọn tương lai của chính họ.

Ông cảnh báo sản lượng dầu thô nặng của Venezuela “có thể nhanh chóng phục hồi lên mức lịch sử”, khiến nước này cạnh tranh trực tiếp với Canada để giành chỗ trong các nhà máy lọc dầu của Mỹ chuyên về dầu thô nặng.

“Mỗi thùng dầu mà Mỹ  nhập khẩu từ Venezuela có thể đồng nghĩa với việc các nhà máy lọc dầu sẽ mua ít hơn một thùng từ Canada. Do đó, chúng ta cần các thị trường mới để bán, và chúng ta cần chúng một cách nhanh chóng,” ông viết.

Ông Carney phát biểu tại Paris rằng một Venezuela “hoạt động hiệu quả, không tham nhũng” sản xuất nhiều dầu hơn sẽ tốt cho người dân nước này và sự ổn định ở Tây bán cầu.

“Quan điểm của chúng tôi, và chúng tôi đang nỗ lực hướng tới điều này, là dầu của Canada sẽ cạnh tranh được vì rủi ro thấp,” ông nói.

“Đã có những tiến bộ vượt bậc trong việc giảm chi phí và lượng khí thải carbon thấp, đó là những gì mà dự án thu giữ carbon Pathways Project sẽ mang lại.”

Bản ghi nhớ (MOU) mà Ottawa ký với chính phủ Alberta vào cuối năm ngoái liên kết dự án đường ống dẫn dầu ven biển với dự án thu giữ carbon Pathways Alliance được đề xuất. Các quan chức chính phủ cho biết hai dự án này phải được xây dựng song song.

Venezuela có trữ lượng dầu thô đã được chứng minh lớn nhất thế giới, khoảng 303 tỷ thùng, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ  — chiếm khoảng 17% tổng trữ lượng dầu toàn cầu.

Ngành công nghiệp dầu mỏ của Venezuela đang trong tình trạng xuống cấp sau nhiều năm bị bỏ bê và chịu lệnh trừng phạt quốc tế. Các nhà phân tích cho rằng có thể mất nhiều năm và cần những khoản đầu tư lớn để tăng sản lượng một cách đáng kể — nhưng một số người tin rằng quốc gia này có thể tăng gấp đôi hoặc gấp ba sản lượng hiện tại khoảng 1,1 triệu thùng mỗi ngày một cách khá nhanh chóng.

Poilievre chỉ ra rằng Carney chưa bày tỏ rõ ràng sự ủng hộ đối với đường ống dẫn dầu đến bờ biển British Columbia và nhiều nghị sĩ Đảng Tự do phản đối ý tưởng này.

Thỏa thuận giữa Ottawa và Alberta nêu rõ đường ống sẽ được xây dựng và tài trợ bởi khu vực tư nhân, với các cộng đồng bản địa được hưởng lợi và đồng sở hữu.

Thỏa thuận cũng nêu rõ rằng đơn xin cấp phép cho dự án đường ống dẫn dầu sẽ sẵn sàng để nộp cho văn phòng các dự án trọng điểm – một cơ quan mà chính phủ của ông Carney thành lập ngay từ đầu nhiệm kỳ để đẩy nhanh quá trình phê duyệt các dự án cơ sở hạ tầng lớn – trước ngày 1 tháng 7.

Trong thư của mình, ông Poilievre viết rằng đảng Bảo thủ đang kêu gọi chính phủ cam kết phê duyệt đề xuất dự án đó trong vòng 60 ngày.

Hôm thứ Hai, Thủ hiến Alberta Danielle Smith cho biết trong một bài đăng trên mạng xã hội rằng các sự kiện ở Venezuela “nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đẩy nhanh phát triển các đường ống dẫn dầu để đa dạng hóa thị trường xuất khẩu dầu mỏ của chúng ta”, bao gồm cả đường ống dẫn dầu ra bờ biển.

Bà Smith cho biết chính phủ của bà đang nỗ lực nộp đơn lên văn phòng các dự án trọng điểm và “mong đợi chính phủ liên bang sẽ tiến hành khẩn trương”.

The Canadian Press