Ngân sách tài khóa đầu tiên của Thủ tướng Mark Carney, được định hình là “ngân sách đầu tư” , chủ yếu tập trung vào các hạng mục đầu tư lớn nhằm thúc đẩy kinh tế, hơn là chi tiêu hướng trực tiếp vào từng cá nhân người Canada.

Tuy nhiên, từ kế hoạch xem xét phí ATM, tài trợ cho chương trình việc làm mùa hè, cho đến đề xuất tham gia Eurovision, Ngân sách 2025 của chính phủ liên bang vẫn bao gồm một số biện pháp có thể được quan tâm bởi người dân hàng ngày.

Ngân sách nêu rõ: “Những gì chúng ta đang phải đối mặt không phải là một sự chuyển đổi, mà là một sự thay đổi thế hệ. Một sự thay đổi thách thức các giả định của chúng ta, kiểm tra các thể chế của chúng ta, và đòi hỏi một phản ứng khác biệt cơ bản — không phải là sự thận trọng, mà là lòng can đảm. Không phải là sự quản lý thụ động, mà là sự xây dựng quốc gia chủ động, đầy tham vọng.”

Chuyên gia tài chính cá nhân Tim Cestnick nói với CTV News vào thứ Ba rằng ngân sách “thực sự không giải quyết” các vấn đề mà người Canada trung bình quan tâm, như khả năng chi trả và nhà ở. Thay vào đó, ông cho biết nó tập trung vào việc cải thiện đầu tư và năng suất, những yếu tố quan trọng để đặt nền móng cho tăng trưởng và thịnh vượng dài hạn.

Ông nói: “Một số biện pháp trong ngân sách thực sự tập trung nhiều hơn vào các doanh nghiệp nhỏ, vừa và thậm chí lớn. Vì vậy, chúng tôi đang thấy các biện pháp trong ngân sách cho một số chủ doanh nghiệp đó, nhưng không nhiều cho người Canada trung bình.”

Dưới đây là một số mục mới được xem xét trong tài liệu ngân sách 405 trang có thể ảnh hưởng đến người Canada trung bình:

Hợp Lý Hóa Việc Tiếp Cận Trợ Cấp Khuyết Tật Canada (Canada Disability Benefit)

Mặc dù Trợ cấp Khuyết tật Canada (Canada Disability Benefit - CDB) — bắt đầu chi trả từ tháng 6 — đã bị nhiều nhà vận động chỉ trích rộng rãi là không đủ để thực hiện lời hứa đưa người Canada thoát khỏi cảnh nghèo đói, ngân sách vẫn đưa ra các biện pháp nhằm cải thiện khả năng tiếp cận khoản trợ cấp này.

Khoản thanh toán này lên tới tối đa 2.400 CAD mỗi năm cho những người nộp đơn đủ điều kiện, tương đương 200 CAD mỗi tháng, hoặc khoảng 6,66 CAD mỗi ngày.

Để hợp lý hóa quy trình tiếp cận khoản trợ cấp này, ngân sách nêu rõ chính phủ liên bang cam kết bù đắp chi phí để người nộp đơn có được Tín dụng Thuế Khuyết tật (Disability Tax Credit - DTC) theo yêu cầu.

Ngân sách dành 115,7 triệu CAD trong vòng bốn năm cho mục đích này, bao gồm chi phí hành chính và các khoản thanh toán một lần cho việc chứng nhận Tín dụng Thuế Khuyết tật.

Chính Phủ Sẽ Xem Xét Phí ATM và Phí Ngân Hàng

Ngân sách 2025, được định hình là “giảm chi phí và bảo vệ người tiêu dùng,” cũng bao gồm các biện pháp giúp người Canada tiết kiệm tiền từ một số loại phí nhất định.

Đảng Tự do cam kết “xem xét” các khoản phí mà ngân hàng và các tổ chức tài chính khác thu đối với chuyển khoản điện tử (e-transfers), sử dụng máy ATM. Chính phủ dự kiến sẽ cung cấp thông tin cập nhật về công việc này vào năm tới.

Chính phủ cũng có kế hoạch thay đổi số tiền mà người Canada có thể truy cập ngay lập tức từ một tấm séc được gửi, tăng từ 100 CAD lên 150 CAD, đồng thời cho phép người dân tiếp cận các khoản tiền gửi bằng điện tử và trực tiếp nhanh hơn.

Về mặt khả năng chi trả (affordability), ngân sách cũng nhắc lại các cam kết đã được công bố trước đây, chẳng hạn như cắt giảm thuế cho tầng lớp trung lưu; xóa bỏ thuế carbon tiêu dùng và tự động phân bổ các khoản trợ cấp liên bang cho một số cá nhân.

Không Cắt Giảm Các Chương Trình Xã Hội Từ Thời Thủ Tướng Trudeau

Mặc dù ngân sách của Thủ tướng Carney chủ yếu tập trung vào “các khoản đầu tư mang tính thế hệ” mà chính phủ cho rằng sẽ thúc đẩy xây dựng và hỗ trợ các dự án cơ sở hạ tầng lớn, thủ tướng vẫn duy trì các chương trình xã hội cốt lõi của người tiền nhiệm, Justin Trudeau.

Cụ thể, các chương trình sau đây đều được bao gồm trong ngân sách:

• Chương trình chăm sóc trẻ em 10 CAD/ngày. 
• Chăm sóc nha khoa (dental care).
• Chăm sóc dược phẩm (pharmacare).
• Trợ cấp Trẻ em Canada (Canada Child Benefit).
• Trợ cấp Khuyết tật Canada (Canada Disability Benefit).

Ngân sách cũng nhắc lại thông báo của chính phủ từ đầu tháng trước về việc chính thức hóa Chương trình Thực phẩm Học đường Quốc gia (National School Food Program), với tổng chi phí 1 tỷ CAD trong vòng năm năm.

Điều Chỉnh Phúc Lợi Cần Sa Y Tế

Theo Ngân sách 2025, chính phủ liên bang dự kiến tiết kiệm được tới 4,4 tỷ CAD trong vòng bốn năm nhờ việc điều chỉnh Phúc lợi Cần sa Y tế (Medical Cannabis Benefit) dành cho cựu chiến binh, thành viên RCMP (Cảnh sát Hoàng gia Canada) và sĩ quan dân sự.

Chính phủ liên bang cho biết sự thay đổi này nhằm mục đích điều chỉnh để phù hợp hơn với giá thị trường của cần sa y tế.

Ngân sách nêu rõ: “Hiện tại, chương trình hoàn trả cần sa y tế với mức 8,50 CAD mỗi gram, cao hơn đáng kể so với giá thị trường.”

“RCMP sẽ chuyển sang hoàn trả ở mức 6,00 CAD mỗi gram — mức này vẫn cao hơn, nhưng gần với giá thị trường hơn.”

Chi Tiêu Nhằm Thúc Đẩy Việc Làm Cho Giới Trẻ

Ngân sách 2025 bao gồm các khoản tài trợ nhằm thúc đẩy việc làm cho giới trẻ thông qua chương trình việc làm mùa hè và các hỗ trợ đào tạo.

Các khoản tiền được phân bổ này được đưa ra trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên đạt mức cao nhất trong 15 năm (không bao gồm giai đoạn đại dịch COVID-19). Theo nhà kinh tế cao cấp Andrew Grantham của CIBC, mức thất nghiệp này “thường chỉ thấy trong thời kỳ suy thoái.”

Khoản tài trợ mới cho Chương trình Việc làm Mùa hè Canada (Canada Summer Jobs) sẽ cho phép chính phủ trợ cấp khoảng 100.000 việc làm vào mùa hè tới, tăng đáng kể so với con số 76.000 việc làm được tài trợ theo chương trình vào mùa hè năm ngoái.

Kế Hoạch Tiềm Năng Tham Gia Eurovision và Tài Trợ Văn Hóa

Trong số các thông tin linh tinh được đưa vào ngân sách có một kế hoạch làm việc với đài truyền hình quốc gia CBC/Radio Canada để “khám phá khả năng tham gia Eurovision.”

Eurovision là cuộc thi ca khúc quốc tế được truyền hình trực tiếp, bắt đầu cách đây gần 70 năm và đã phát triển bao gồm sự tham gia của gần 40 quốc gia, phần lớn là các nước Châu Âu.

Theo trang web của Eurovision, cuộc thi năm nay đã tiếp cận 166 triệu người trên 37 thị trường truyền thông dịch vụ công và khán giả từ 146 quốc gia đã bỏ phiếu cho người chiến thắng.

Ngân sách cũng đề xuất các khoản tài trợ sau nhằm hỗ trợ ngành công nghiệp sáng tạo của Canada:

• Quỹ Âm nhạc Canada (Canada Music Fund): 48 triệu CAD trong vòng ba năm để “nâng cao sự nghiệp của các nghệ sĩ Canada đồng thời tăng cường khả năng cạnh tranh và ổn định của lĩnh vực âm nhạc Canada.”
• Quỹ Truyền thông Canada (Canada Media Fund): 127,5 triệu CAD trong vòng ba năm để “hỗ trợ các nhà sáng tạo nội dung nghe nhìn của Canada.”

CTV News