Các nhà vận động nhà ở đang than phiền về “những cơ hội bị bỏ lỡ” trong ngân sách liên bang được công bố vào tuần trước, cho rằng cần phải nỗ lực nhiều hơn để tăng tốc xây dựng nhà ở và giảm giá nhà.
Ngân sách năm 2025 của chính phủ Tự do, được công bố vào ngày 4 tháng 11 — ngân sách đầu tiên dưới thời Thủ tướng Mark Carney — đã cam kết chi 25 tỷ CAD cho nhà ở trong 5 năm tới.
Ngân sách ghi nhận “khoảng cách nguồn cung nhà ở dốc” của Canada.
CMHC ước tính cần 430.000 đến 480.000 đơn vị nhà ở mới mỗi năm trong thập kỷ tới để khôi phục khả năng chi trả về mức của năm 2019.
Con số này tương đương với khoảng gấp đôi tốc độ xây dựng nhà hiện tại trên cả nước.
Kevin Lee, Giám đốc điều hành Hiệp hội Xây dựng Nhà ở Canada (CHBA), gọi đây là một mục tiêu “đầy khát vọng” và cho rằng vẫn còn nhiều điều cần phải thay đổi để đạt được nó, kể cả trong chính sách liên bang.
Ông Lee đặt câu hỏi: “Câu hỏi lớn nhất của tôi sẽ là, ‘Làm thế nào chúng ta thực sự hỗ trợ quyền sở hữu nhà dưới mọi hình thức?’”
Ông cũng bất ngờ: “Thật ngạc nhiên khi bức tranh được vẽ về thị trường nhà ở lại khá tươi sáng, điều mà thực tế không phải vậy.”
Tuần trước, Ottawa cho biết họ sẽ “siêu cường hóa” ngành nhà ở bằng khoản chi ban đầu là 13 tỷ CAD trong vòng 5 năm cho Build Canada Homes, một cơ quan liên bang được Đảng Tự do công bố vào tháng 9 với mục tiêu xây dựng và tài trợ cho nhiều ngôi nhà giá cả phải chăng hơn.
Ngân sách cho biết cơ quan này sẽ tập trung chủ yếu vào nhà ở phi thị trường. Ngân sách cũng nêu bật cam kết giải quyết tình trạng vô gia cư, đồng thời xây dựng nhà ở cộng đồng và nhà ở hợp tác xã có giá rất phải chăng cho người Canada có thu nhập thấp.
Chính phủ cũng cho biết sẽ tận dụng đất công, cung cấp các ưu đãi tài chính linh hoạt, thu hút đầu tư tư nhân để cung cấp thêm nhà ở trên quy mô lớn.
Kevin Lee, CEO của Hiệp hội Xây dựng Nhà ở Canada (CHBA), bày tỏ quan ngại về sự tập trung của cơ quan mới.
Ông Lee cho biết, mặc dù việc tạo ra nhiều nhà ở xã hội là quan trọng, nhưng nó chỉ chiếm chưa đến 1% tổng nguồn cung nhà ở được xây dựng.
Ông nhấn mạnh: “Chúng ta thực sự cần tập trung vào bức tranh lớn ở đây và thực sự thúc đẩy nhiều hơn về quyền sở hữu nhà.”
Ông khẳng định: “Build Canada Homes chắc chắn sẽ không thể tự mình làm được tất cả.”
Clay Jarvis, người phát ngôn của NerdWallet Canada, cho biết ngân sách thiếu chi tiết về cách Ottawa dự định khuyến khích đầu tư tư nhân để thúc đẩy tăng trưởng nguồn cung nhà ở. Ông nói rằng ngân sách dường như đang đặt “quá nhiều trứng nhà ở vào giỏ Build Canada Homes”.
Ông Jarvis cảnh báo: "Đây dường như là động lực chính cho tất cả các hoạt động xây dựng tiềm năng mà chúng ta sẽ thấy trong vài năm tới, nhưng nếu chúng ta không nhận được sự đồng thuận từ khu vực tư nhân hoặc các thành phố, tôi không thấy làm thế nào chúng ta sẽ tạo ra tất cả những ngôi nhà mà chính phủ đang hứa hẹn."
"Tôi nghĩ chúng ta đang chấp nhận rủi ro lớn bằng cách tập trung mọi nỗ lực vào một sáng kiến và làm rất ít ở những nơi khác."
Cailey Heaps, nhà môi giới bất động sản tại Toronto và chủ tịch của Heaps Estrin Real Estate Team, cho biết nhiều người trong ngành đang hy vọng thấy sự hợp tác nhiều hơn giữa chính phủ liên bang, tỉnh bang và thành phố để giúp đồng bộ các điều kiện và loại bỏ các rào cản đối với quyền sở hữu nhà.
Bà Heaps nhận định: “Đã có một số cơ hội bị bỏ lỡ trong ngân sách liên bang liên quan đến nhà ở. Mọi thứ mà chính phủ làm liên quan đến nhà ở cần phải nhiều hơn.”
Bà nói thêm rằng "cần có nhiều cuộc đối thoại hợp tác hơn giữa tất cả các cấp chính quyền... bởi vì một bên đang thúc đẩy bên kia và không có một nỗ lực tập thể."
Bà chỉ ra rằng những thay đổi đối với các quy tắc xung quanh thuế chuyển nhượng đất và thuế nhà trống có thể thúc đẩy hoạt động bất động sản, trong khi phí phát triển cao vẫn đang kìm hãm việc khởi công xây dựng nhà mới.
Chính phủ liên bang đã công bố sẽ loại bỏ Thuế Hàng hóa và Dịch vụ (GST) cho người mua nhà lần đầu đối với một số ngôi nhà. Biện pháp này được đưa vào ngân sách tuần trước
Phạm vi miễn giảm được áp dụng cho nhà xây mới có giá lên tới 1 triệu CAD, và giảm GST đối với nhà mới có giá từ 1 triệu đến 1,5 triệu CAD.
Ngân sách cho biết việc miễn giảm GST (hiện đang được Quốc hội xem xét trong Dự luật C-4) "giúp giảm chi phí của một ngôi nhà mới xây — ngay lập tức biến mục tiêu sở hữu nhà thành hiện thực cho nhiều người Canada hơn, đặc biệt là các gia đình trẻ."
Tuy nhiên, Kevin Lee (CEO CHBA) nói rằng biện pháp này chưa đi đủ xa để cải thiện khả năng chi trả nhà ở.
Ông nói rằng việc miễn GST nên được mở rộng cho tất cả người mua, không chỉ những người mua lần đầu, cùng với những người cải tạo tài sản của họ để xây dựng các căn hộ phụ hoặc đơn vị nhà ở phụ trợ.
Ông Jarvis lo lắng rằng biện pháp này, theo hình thức hiện tại, có thể là "món quà dành cho các nhà phát triển."
"Điều này là ép buộc người mua lần đầu mua nhà mới xây," ông nói. "Chúng tôi không thực sự cung cấp bất kỳ sự trợ giúp nào cho những người mua muốn mua nhà bán lại (resales)."
The Canadian Press
