Trong khi Ý đang thu hẹp đáng kể điều kiện hưởng quyền công dân dựa trên dòng dõi, Canada lại thực hiện bước đi lịch sử khi nới lỏng các quy định, khôi phục quyền lợi cho hàng triệu người trên thế giới thông qua việc thông qua Dự luật C-3.
1. Sự đối lập giữa Ý và Canada
Tại Ý: Kể từ tháng 3/2025, quyền công dân theo huyết thống đã bị giới hạn chỉ trong phạm vi hai thế hệ. Trước đó, quốc tịch Ý từng mở rộng cho bất kỳ ai có tổ tiên là công dân Ý sinh sau năm 1861. Thay đổi này đã khiến hàng triệu người mất quyền sở hữu hộ chiếu Ý vào năm ngoái.
Tại Canada: Ngược lại, vào ngày 15/12/2025, Chính phủ Canada đã chính thức thông qua Dự luật C-3, bãi bỏ "Giới hạn thế hệ đầu tiên" (FGL) và khôi phục quyền quốc tịch một cách hồi tố cho những người từng bị tước bỏ quyền này.
2. Những thay đổi then chốt từ Dự luật C-3 của Canada
Luật mới này nhằm đáp ứng phán quyết năm 2023 của Tòa án Tối cao Ontario (vốn tuyên bố quy định cũ là vi hiến). Các thay đổi cụ thể bao gồm:
Đối với người sinh trước ngày 15/12/2025: Bất kỳ ai cũng có thể đủ điều kiện nhận quốc tịch nếu chứng minh được mình là hậu duệ của tổ tiên người Canada, bất kể cách biệt bao nhiêu thế hệ (ông bà, cụ cố...). Điều này đặc biệt ảnh hưởng đến hàng triệu người Mỹ, nhất là tại vùng New England.
Đối với người sinh vào hoặc sau ngày 15/12/2025: Được thừa kế quốc tịch nếu cha mẹ người Canada (cũng sinh ra ở nước ngoài) đã sống tối thiểu 1.095 ngày tại Canada trước thời điểm người con sinh ra hoặc được nhận nuôi.
Xử lý hồ sơ: Những người đã nộp đơn theo các biện pháp tạm thời trước đây không cần nộp đơn lại; hồ sơ sẽ được tự động xem xét theo khung pháp lý mới.
3. Quyền lợi và Quy trình thực hiện
Sở hữu quốc tịch Canada mang lại các quyền lợi tối thượng: nhập cảnh, sinh sống và làm việc vĩnh viễn, quyền bầu cử và bảo lãnh người thân định cư.
Lộ trình nộp đơn cho ứng viên:
Kiểm tra điều kiện: Sử dụng công cụ trực tuyến để xác định khả năng thụ hưởng quốc tịch theo diện thừa kế.
Chuẩn bị hồ sơ: Thu thập giấy chứng minh quốc tịch của cha mẹ (giấy khai sinh) và các hồ sơ xác nhận dòng dõi.
Nộp đơn: Các đơn xin quốc tịch theo diện thừa kế thường phải nộp bằng bản giấy cho Bộ Di trú, Người tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC).
Thời gian chờ: Hiện tại, thời gian xử lý giấy chứng nhận quốc tịch là khoảng 10 tháng.
Cấp hộ chiếu: Sau khi có giấy chứng nhận quốc tịch, ứng viên có thể tiến hành xin hộ chiếu Canada.
4. Lưu ý về Song tịch
Công dân Mỹ: Có thể sở hữu song song hai quốc tịch Mỹ và Canada. Việc xin hộ chiếu Canada đang trở thành xu hướng phổ biến đối với nhiều người Mỹ trong bối cảnh căng thẳng gần đây.
Công dân các quốc gia khác: Cần xác nhận quy định của quốc gia gốc về việc cho phép hai quốc tịch, vì một số nước yêu cầu từ bỏ quốc tịch cũ khi gia nhập quốc tịch mới.
Việc bãi bỏ giới hạn thế hệ đầu tiên không chỉ là một thay đổi pháp lý mà còn là sự công nhận muộn màng dành cho những "người Canada bị thất lạc" trên khắp toàn cầu.
