Theo luật quốc tịch mới của Canada, khoảng 14% dân số bang Rhode Island (Hoa Kỳ) hiện đủ điều kiện trở thành công dân song tịch Mỹ - Canada. Sự thay đổi này mở ra cơ hội cho ước tính 150.000 cư dân tại bang này sở hữu thêm một tấm hộ chiếu quyền lực.
Tại sao tỷ lệ đủ điều kiện tại Rhode Island lại cao?
Đạo luật Bill C-3 đã xóa bỏ giới hạn về thế hệ trong việc kế thừa quốc tịch Canada. Rhode Island, với di sản văn hóa Pháp-Canada/Pháp-Mỹ đậm nét, trở thành một trong những khu vực có tỷ lệ người đủ điều kiện cao nhất nước Mỹ.
Nguồn gốc của sự kiện này bắt nguồn từ làn sóng di cư giữa năm 1840 và 1930:
Gần 900.000 người Canada nói tiếng Pháp đã rời Quebec để đến các thị trấn nhà máy ở vùng New England.
Thành phố Woonsocket (phía bắc Rhode Island) từng có 60% dân số là người gốc Pháp-Canada vào năm 1900 và được mệnh danh là "thành phố Pháp nhất tại Hoa Kỳ".
Đến năm 1980, vẫn có 70% cư dân Woonsocket mang dòng máu Pháp-Canada.
Quy trình xin cấp hộ chiếu cho cư dân Rhode Island
Mặc dù luật công nhận những người có tổ tiên Canada sinh trước ngày 15/12/2025 là công dân song tịch, họ không thể xin hộ chiếu ngay lập tức. Quy trình bắt buộc gồm hai giai đoạn:
Giai đoạn 1: Xin Chứng nhận Quốc tịch (Proof of Citizenship)
Người nộp đơn phải cung cấp bản sao các giấy tờ chính thức chứng minh dòng máu liên tục từ ít nhất một tổ tiên sinh ra tại Canada. Các giấy tờ cốt lõi bao gồm:
Giấy khai sinh, hồ sơ rửa tội.
Giấy chứng nhận kết hôn và giấy chứng tử.
Lưu ý: Cần một bộ hồ sơ cho mỗi thế hệ nối tiếp từ người nộp đơn đến tổ tiên gốc Canada. Do nhu cầu tăng đột biến (tăng 3.000% tại kho lưu trữ Quebec), thời gian xử lý chứng nhận hiện tại là khoảng 10 tháng.
Giai đoạn 2: Xin hộ chiếu Canada
Sau khi có chứng nhận quốc tịch, người dân có thể nộp đơn xin hộ chiếu. Thời gian xử lý hộ chiếu khá nhanh, chỉ từ 10 đến 20 ngày làm việc, kèm theo chính sách hoàn tiền nếu quá 30 ngày.
Quyền lợi và Nghĩa vụ
Trở thành công dân song tịch mang lại đầy đủ quyền lợi tại cả hai quốc gia:
Quyền lợi: Tự do cư trú, làm việc vĩnh viễn tại Canada; có quyền bầu cử và ứng cử (nếu đáp ứng tiêu chí cư trú).
Nghĩa vụ thuế: Việc sở hữu quốc tịch Canada không làm phát sinh thêm nghĩa vụ thuế cho người Mỹ, do Canada không thu thuế dựa trên quốc tịch đối với người không cư trú.
Mục đích: Đa số người nộp đơn hiện nay là các chuyên gia bán nghỉ hưu, họ coi đây là một "phương án dự phòng" (backup option) cho tương lai.
Dấu hiệu nhận biết và hỗ trợ nghiên cứu
Nếu gia đình bạn có các họ Pháp-Canada như Tremblay, Gagnon, Côté, Bouchard, Pelletier, Lavoie, hoặc các họ đã được Anh hóa (ví dụ: Charpentier thành Carpenter, Leblanc thành White, La Rivière thành Rivers), tỷ lệ đủ điều kiện của bạn sẽ rất cao.
Tại Rhode Island, cư dân có lợi thế lớn khi bắt đầu nghiên cứu tại Hiệp hội Phả hệ Mỹ-Pháp (AFGS) đặt tại Woonsocket. Đây là nơi lưu trữ hơn 20.000 đầu sách về thống kê hộ tịch và phả hệ gia đình Pháp-Canada, một trong những nguồn tài nguyên quan trọng nhất cả nước cho việc tìm kiếm tổ tiên.
