Hôm 16/01, Bộ trưởng Nhập cư Đối lập của Đảng Bảo thủ, Michelle Rempel Garner, đã tổ chức một cuộc họp báo tại Đồi Quốc hội, nêu ra ba cuộc khủng hoảng cấp bách đang đe dọa hệ thống nhập cư của Canada.

Nữ nghị sĩ Calgary kêu gọi chính phủ hành động ngay lập tức để giải quyết vấn đề hàng triệu người cư trú tạm thời có thị thực hết hạn, tình trạng tồn đọng đơn xin tị nạn ngày càng tăng và những lo ngại về việc tuyên án nhẹ nhàng đối với những người không phải công dân bị kết án về tội nghiêm trọng.

Khủng hoảng 1: Hàng triệu người đối mặt với tình trạng cư trú tạm thời hết hạn

Rempel Garner nhấn mạnh rằng hàng triệu người hiện đang cư trú tại Canada có giấy phép tạm thời đã hết hạn hoặc sẽ hết hạn vào năm 2026.

Bà chỉ trích chính phủ Đảng Tự do vì thiếu một kế hoạch trục xuất đáng tin cậy trong khi đồng thời lên kế hoạch cấp thêm hàng trăm nghìn giấy phép cư trú tạm thời trong năm nay.

Bộ trưởng đối lập lưu ý rằng hiện có khoảng 500.000 cá nhân không có giấy tờ hợp pháp đang ở trong nước, tạo ra điều mà bà gọi là tình huống “thiếu lòng trắc ẩn và đáng lo ngại” đối với cả cư dân tạm thời và người Canada đang phải đối mặt với tình trạng thiếu nhà ở, quá tải hệ thống chăm sóc sức khỏe và thất nghiệp ở thanh niên.

“Tạm thời phải có nghĩa là tạm thời,” bà Rempel Garner tuyên bố, kêu gọi chính phủ đưa ra một kế hoạch thực thi toàn diện vào cuối tháng 01, nêu chi tiết cách họ dự định đảm bảo tuân thủ luật nhập cư hiện hành.

Bà cũng chỉ trích việc chính phủ không thực hiện hệ thống theo dõi xuất cảnh trước khi tiếp nhận hàng triệu người cư trú tạm thời và không cải cách hệ thống tị nạn để giảm động cơ ở lại quá hạn visa.

Khủng hoảng 2: Tồn đọng đơn xin tị nạn đạt mức kỷ lục

Số lượng đơn xin tị nạn đang chờ xử lý ở Canada đã đạt mức chưa từng có là 300.000 trường hợp vào tháng 12 năm 2025, tăng từ dưới 10.000 trường hợp vào năm 2015.

Số lượng đơn tồn đọng hiện đồng hơn dân số của Windsor, Ontario, với hầu hết người xin tị nạn có thể ở lại Canada trong nhiều năm trước khi trường hợp của họ được xem xét trong khi vẫn nhận được trợ cấp xã hội.

Nữ nghị sĩ đảng Bảo thủ cảnh báo rằng tình hình có thể xấu đi đáng kể sau ngày 3 tháng 2 năm 2026, khi khoảng 350.000 công dân Haiti ở Hoa Kỳ phải đối mặt với việc chấm dứt Tình trạng Bảo vệ Tạm thời của họ.

Dữ liệu lịch sử cho thấy rằng khi người Haiti trước đây đối mặt với việc thu hồi quy chế TPS (Tình trạng Bảo vệ Tạm thời), Canada đã chứng kiến ​​sự gia tăng đáng kể về số lượng người vượt biên trái phép và đơn xin tị nạn.

Từ năm 2017 đến năm 2024, khoảng 40.000 người Haiti đã nộp đơn xin tị nạn tại Canada sau khi vượt biên từ Hoa Kỳ.

Chỉ riêng năm 2025, gần 12.000 đơn như vậy đã được nộp. Bà Rempel Garner bày tỏ lo ngại rằng con số này có thể tăng lên đáng kể sau thời hạn tháng Hai.

Bà đã chỉ ra một lỗ hổng lớn trong Thỏa thuận Quốc gia Thứ ba An toàn, cho phép những người vượt biên trái phép xin tị nạn nếu họ có người thân ở Canada.

Quy định hiện tại bao gồm vợ/chồng, người sống chung như vợ chồng, con cái ở mọi lứa tuổi, cha mẹ, anh chị em ruột, ông bà, cháu, cô dì chú bác, cháu gái và cháu trai – ngay cả khi những thành viên gia đình đó chỉ có đơn xin tị nạn đang chờ xử lý.

“Điều này tạo điều kiện cho chuỗi các đơn xin tị nạn giả mạo trong bối cảnh xử lý kéo dài và trục xuất hiếm hoi,” bà Rempel Garner tuyên bố.

Đảng Bảo thủ đang kêu gọi hợp tác khẩn cấp với Mỹ để thu hẹp quy định gia đình cho phù hợp với tiêu chuẩn nhập cư diện đoàn tụ gia đình của Canada, vốn giới hạn ở vợ/chồng, người sống chung hoặc kết hôn, con cái phụ thuộc nói chung dưới 22 tuổi, cha mẹ và ông bà.

Đảng Bảo thủ cũng đang thúc đẩy việc thực thi nghiêm ngặt các điều khoản chống buôn người và, nếu tình trạng vượt biên trái phép tiếp tục gia tăng, sẽ xem xét điều khoản 20.1 của Đạo luật Nhập cư và Bảo vệ Người tị nạn để chỉ định một số công dân vượt biên trái phép từ Hoa Kỳ là những người nhập cư theo nhóm bất hợp pháp.

Ngoài ra, Rempel Garner kêu gọi chính phủ tôn trọng các cam kết đối với các nhóm người bị bức hại đã có mặt ở Canada từ Ukraine, Hồng Kông và Sudan bằng cách tạm dừng việc tiếp nhận người tị nạn được chính phủ hỗ trợ và phân bổ lại những suất đó cho những cá nhân đủ điều kiện đã có mặt.

Khủng hoảng 3: Hệ thống tư pháp hai cấp đối với người không phải công dân

Bộ trưởng đối lập bày tỏ lo ngại về điều mà bà mô tả là một xu hướng ngày càng gia tăng của những người không phải công dân bị kết án về tội nghiêm trọng nhận được các bản án nhẹ hơn nhằm tránh hậu quả trục xuất.

Các trường hợp gần đây được nêu ra bao gồm một tài xế xe tải đã gây tai nạn chết người cho một phụ nữ 23 tuổi, chỉ bị kết án 55 ngày tù.

Một người đàn ông bị kết tội sở hữu tài liệu lạm dụng tình dục trẻ em đã bị kết án sáu tháng tù trừ một ngày để tránh các hậu quả về nhập cư, và một người đàn ông nhận tội bắt cóc một cậu bé chín tuổi cũng yêu cầu sự khoan hồng tương tự.

“Tình trạng này đang duy trì một hệ thống tư pháp hai cấp ở Canada, trong đó người không phải công dân bị đối xử khác biệt so với công dân Canada,” Rempel Garner tuyên bố, kêu gọi nhanh chóng thông qua Dự luật C-20, dự luật cá nhân của bà nhằm chấm dứt thực trạng này.

Các câu hỏi về Đạo luật Tình trạng Khẩn cấp, Quan hệ với Trung Quốc và Lãnh đạo

Khi được hỏi về phán quyết của Tòa phúc thẩm Liên bang rằng chính phủ Đảng Tự do không có căn cứ hợp lý để viện dẫn Đạo luật Tình trạng Khẩn cấp trong cuộc biểu tình năm 2022. Rempel Garner nói rằng:

“Điều này cho tôi cơ hội để nhấn mạnh việc sử dụng Đạo luật Tình trạng Khẩn cấp là sai lầm như thế nào và tôi nghĩ nó đã làm suy yếu lòng tin của người dân Canada rằng chính phủ sẽ bảo vệ các quyền tự do dân sự của Canada.”

Liên quan đến các giao dịch kinh doanh gần đây của Mark Carney với Trung Quốc sau khi trước đó gọi nước này là “mối đe dọa lớn nhất đối với Canada.”

Rempel Garner đã hướng sự chú ý đến tuyên bố của Lãnh đạo Đảng Bảo thủ Pierre Poilievre và bày tỏ lo ngại rằng không có việc làm nào trong ngành công nghiệp ô tô được tạo ra.

Bà cũng kêu gọi chính phủ Tự do bảo vệ chủ quyền của Canada bằng cách thực hiện đăng ký đại diện nước ngoài và giải quyết các mối lo ngại như các đồn cảnh sát của chế độ hoạt động ở các thành phố lớn của Canada.

Khi được hỏi về sự đoàn kết của Đảng Bảo thủ sau hai trường hợp chuyển phe, Rempel Garner bác bỏ câu hỏi là “lố bịch,” thay vào đó nhấn mạnh tác động của các chính sách của Đảng Tự do đối với cử tri Calgary của bà, đặc biệt là các quy định hà khắc trong ngành năng lượng.

Trung Quốc hứa hẹn miễn thị thực cho người Canada

Trong các diễn biến quốc tế liên quan, Trung Quốc đã cam kết cho phép người Canada nhập cảnh miễn thị thực như một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn nhằm mở rộng quan hệ ngoại giao và kinh tế.

Thông báo này được đưa ra trong bối cảnh các cuộc thảo luận đang diễn ra giữa các quan chức Canada và Trung Quốc về việc tăng cường quan hệ song phương.

Thỏa thuận miễn thị thực sẽ tạo điều kiện thuận lợi đáng kể cho việc đi lại giữa hai nước, mặc dù thời gian và điều kiện thực hiện cụ thể vẫn chưa được hoàn thiện.

Các nhà phê bình, bao gồm các nghị sĩ Đảng Bảo thủ, đã đặt câu hỏi về thời điểm ký kết các thỏa thuận như vậy trong bối cảnh lo ngại về an ninh liên quan đến các hoạt động gây ảnh hưởng của Trung Quốc tại Canada.

Thuế quan đối với xe điện và căng thẳng thương mại

Mặc dù không được đề cập trực tiếp trong cuộc họp báo, Canada vẫn đang phải đối mặt với những động thái thương mại phức tạp, đặc biệt là về thuế quan đối với xe điện và quan hệ kinh tế rộng hơn với các đối tác thương mại lớn.

Các cuộc thảo luận này vẫn đang tiếp diễn khi chính phủ cân bằng giữa các mục tiêu môi trường với những lo ngại về khả năng cạnh tranh kinh tế.

Đảng Bảo thủ đã cho biết họ sẽ tiếp tục gây áp lực lên chính phủ Tự do về các vấn đề chính sách nhập cư này khi Hạ viện họp lại, dựa trên bộ đề xuất chính sách toàn diện được công bố vào mùa thu năm ngoái.

Nguồn tin: immigrationnewscanada.ca

© Bản tiếng Việt của thecanada.life