Trong bối cảnh Mỹ dự kiến khôi phục việc đăng ký nghĩa vụ quân sự bắt buộc vào cuối năm nay, luật quốc tịch mới của Canada đang thu hút sự chú ý khi mang lại quyền nhập cảnh vô điều kiện cho những người đủ điều kiện.

Bối cảnh pháp lý mới

Việc Canada sửa đổi Đạo luật Quốc tịch vào tháng 12/2025 đã xóa bỏ giới hạn thế hệ trong việc thừa kế quốc tịch. Điều này đồng nghĩa với việc hàng triệu người Mỹ có tổ tiên là người Canada hiện được pháp luật công nhận là công dân song tịch Mỹ - Canada.

Trong số những công dân song tịch mới này, có rất nhiều nam giới Mỹ độ tuổi từ 18 đến 26 – nhóm đối tượng sẽ bị tự động đăng ký nghĩa vụ quân sự tại Mỹ bắt đầu từ tháng 12 tới. Những người này hoàn toàn có thể nộp đơn xin Chứng nhận Quốc tịch và Hộ chiếu Canada nếu có đủ giấy tờ chứng minh nguồn gốc tổ tiên. Sở hữu các giấy tờ này đồng nghĩa với việc họ có quyền cư trú trọn đời và không giới hạn thời gian tại Canada.

Nhìn lại lịch sử và thực tại

Lịch sử ghi nhận trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam, khoảng 50.000 nam giới Mỹ trong độ tuổi quân dịch đã sang Canada. Thời điểm đó, họ không cần hộ chiếu Mỹ mà chỉ cần khai báo hoặc trình giấy khai sinh. Các quan chức biên giới Canada khi ấy cũng được chỉ thị không hỏi về tình trạng quân sự của công dân Mỹ.

Tuy nhiên, số liệu thực tế vào mùa xuân này cho thấy:

Đối tượng nộp đơn xin Chứng nhận Quốc tịch Canada đông nhất không phải là thanh niên, mà là những chuyên gia trung niên và cao tuổi có điều kiện kinh tế (bác sĩ, luật sư, doanh nhân, kỹ sư công nghệ đã nghỉ hưu).

Mục đích chính của họ là sở hữu hộ chiếu Canada như một "phương án dự phòng" (back-up plan).

Cần lưu ý rằng công dân song tịch Mỹ - Canada được hưởng đầy đủ quyền lợi nhưng cũng phải tuân thủ đầy đủ luật pháp của cả hai nước, bao gồm cả các quy định về quân dịch theo luật pháp Hoa Kỳ.

Quy trình và những rào cản hiện tại

Mọi người Mỹ có tổ tiên là người Canada sinh trước ngày 15/12/2025 đều đã là công dân Canada, ngay cả khi gia đình họ đã sống tại Mỹ qua nhiều thế hệ.

Để nhận được chứng nhận quốc tịch, ứng viên cần:

Nộp hồ sơ giấy kèm theo bản sao các giấy tờ chính thức chứng minh dòng máu tổ tiên cho bộ di trú Canada.

Chờ đợi thời gian xử lý hiện đã tăng lên 10 tháng (gấp đôi so với mức 5 tháng trước đây) do lượng hồ sơ tồn đọng đã vượt quá 50.000 đơn.

Thách thức lớn nhất: Việc trích lục các hồ sơ hộ tịch từ các cơ quan địa phương tại Canada (như tại tỉnh bang Quebec) đang là rào cản chính. Do các kho lưu trữ thường ưu tiên yêu cầu từ cư dân trong nước, nhiều người Mỹ đã phải thuê đại diện chuyên môn tại Canada để hỗ trợ thu thập tài liệu.

Hiện vẫn chưa rõ liệu các thanh niên Mỹ có đang chuẩn bị hồ sơ để tránh nghĩa vụ quân sự hay không, nhưng thực tế cho thấy làn sóng nộp đơn từ những người Mỹ giàu có đang khiến hàng chờ định cư ngày một dài thêm.

Nguồn dữ liệu: Citizenship Act & Draft Registration Analysis – Tháng 04/2026.