Sau khi Canada bãi bỏ giới hạn về số thế hệ đối với quốc tịch theo huyết thống vào tháng 12/2025, nhiều gia đình tại Mỹ đang ráo riết tìm kiếm các bằng chứng trong gia phả để xác lập quyền công dân. Những tài liệu vốn mang giá trị kỷ niệm nay đã trở thành chìa khóa pháp lý quan trọng.
Dưới đây là danh sách các loại giấy tờ bạn cần thu thập để chuẩn bị cho hồ sơ xin cấp Chứng nhận quốc tịch Canada.
1.Giấy khai sinh (Bản đầy đủ - Long-form)
Đây là tài liệu quan trọng nhất trong hồ sơ. Bạn cần cung cấp giấy khai sinh cho từng mắt xích trong chuỗi thế hệ: từ chính bạn, cha mẹ, ông bà, cho đến tổ tiên là người Canada đầu tiên.
Lưu ý: Các loại giấy khai sinh khổ nhỏ (vừa ví tiền) thường không được chấp nhận. Bạn phải sử dụng giấy khai sinh bản đầy đủ, trong đó liệt kê tên của cả cha và mẹ để thiết lập mối quan hệ huyết thống giữa các thế hệ.
Giá trị kép: Giấy khai sinh của tổ tiên sinh ra tại Canada vừa chứng minh quan hệ phụ hệ/mẫu hệ, vừa là bằng chứng trực tiếp về quốc tịch (do Canada áp dụng nguyên tắc quốc tịch theo nơi sinh).
2.Hồ sơ rửa tội (Baptismal records)
Tại các khu vực như Quebec hoặc vùng Maritimes, trước khi hệ thống đăng ký hộ tịch dân sự hiện đại ra đời, giáo hội là đơn vị lưu trữ hồ sơ chính yếu.
Đối với tổ tiên sinh ra trước khi hệ thống dân sự phổ biến (những năm 1880), hồ sơ rửa tội tại các giáo xứ địa phương thường là bằng chứng đáng tin cậy nhất, và đôi khi là duy nhất, về sự tồn tại của một cá nhân.
Nhu cầu tăng vọt: Tại Cơ quan Lưu trữ Quốc gia Quebec (BAnQ) ở Montreal, số lượng yêu cầu trích lục đã tăng từ 32 hồ sơ (tháng 1/2025) lên hơn 1.000 hồ sơ (tháng 1/2026), phần lớn đến từ người Mỹ.
3.Hồ sơ điều tra dân số (Census records)
Khi các giấy tờ hộ tịch bị thiếu hụt, hồ sơ điều tra dân số liên bang của Canada là bằng chứng củng cố quan trọng.
Các tài liệu này giúp xác định tổ tiên đã cư trú tại Canada và chuyển đổi sang quốc tịch Canada vào năm 1947.
Bạn có thể tra cứu các hồ sơ này thông qua Thư viện và Lưu trữ Canada (LAC). Việc xác lập "nơi cư trú thường xuyên" (ordinary residence) là yếu tố then chốt để quyết định quốc tịch có được chuyển giao cho thế hệ sau hay không.
4.Lệnh của tòa án, thỏa thuận mang thai hộ và hồ sơ bệnh viện
Trong trường hợp tên của cha/mẹ người Canada không có trên giấy khai sinh ban đầu hoặc giấy khai sinh đã bị sửa đổi, Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC) cho phép cung cấp các tài liệu thay thế:
Lệnh của tòa án trước khi sinh, thỏa thuận mang thai hộ hoặc hồ sơ bệnh viện xác nhận tên cha/mẹ tại thời điểm sinh.
IRCC cũng có thể yêu cầu xét nghiệm DNA sau khi nộp hồ sơ nếu mối quan hệ huyết thống chưa rõ ràng.
5.Giấy chứng nhận kết hôn và thay đổi tên
Hồ sơ quốc tịch theo huyết thống thường kéo dài qua nhiều đời, dẫn đến việc họ tên bị thay đổi do kết hôn, ly hôn, nhận con nuôi hoặc "Anh hóa".
Chức năng: Các giấy tờ như chứng nhận kết hôn, lệnh thay đổi tên, quyết định ly hôn đóng vai trò là "mô liên kết" giải thích tại sao họ tên của các thành viên không trùng khớp giữa các tài liệu qua từng thập kỷ.
Lưu ý đặc biệt: IRCC không chấp nhận các chứng nhận kết hôn (và khai sinh) do tỉnh Quebec cấp trước ngày 01/01/1994 để hỗ trợ đơn xin cấp chứng nhận quốc tịch.
6.Các hồ sơ bổ trợ khác
Khi chuỗi giấy tờ chính có lỗ hổng, bạn có thể sử dụng bộ công cụ rộng hơn để lấp đầy thông tin:
Hồ sơ quân đội: Rất có giá trị vì thường chứa đầy đủ tên, ngày sinh, tỉnh bang gốc và thông tin người thân.
Các loại khác: Giấy chứng tử, văn tự sở hữu nhà đất, bảng điểm học tập, hồ sơ việc làm hoặc hồ sơ tiêm chủng.
7.Các loại giấy tờ hộ tịch cũ
Một số hồ sơ không dựa trên tài liệu hiện đại mà sử dụng các chứng chỉ từ chế độ quốc tịch cũ:
Giấy đăng ký khai sinh ở nước ngoài, chứng chỉ duy trì quốc tịch, chứng chỉ nhập tịch Anh được cấp tại Canada hoặc Newfoundland.
Lưu ý: Thư xác nhận kết quả tìm kiếm hồ sơ quốc tịch có thể giúp xác nhận thời điểm một người trở thành công dân Canada, nhưng không thể dùng làm bằng chứng để xin hộ chiếu.
Quy trình nộp đơn
Sau khi thu thập đủ giấy tờ, bạn có thể nộp đơn xin Chứng nhận quốc tịch Canada lên IRCC.
Hình thức: Đa số trường hợp yêu cầu nộp hồ sơ giấy.
Người đại diện: Bạn có thể tự làm hoặc thuê đại diện pháp lý (phải có giấy phép của Canada).
Thời gian xử lý: Dự kiến khoảng 10 tháng (tính đến thời điểm hiện tại).
